Budowanie domu krok po kroku: ściany

Kolejnym elementem stawianym zaraz po fundamentach są ściany domu – który wariant technologiczny najlepiej wybrać?

Decydując się na konkretne rozwiązanie przy wznoszeniu ścian należy wciąć pod uwagę takie czynniki jak: wytrzymałość na obciążenie, izolacja oraz akumulacja ciepła, dobra izolacja akustyczna oraz możliwość wykończenia ścian od strony wewnętrznej i zewnętrznej w wybrany przez nas sposób. Warto również zwrócić uwagę na metodę stawiania ścian, co wpływa na nakład pracy z tym związany, organizację miejsca budowy, potrzebny sprzęt i narzędzia. Istotny jest również czynnik finansowy, jednak w przypadku ścian nie ma kolosalnych różnic pomiędzy popularnymi rozwiązaniami. 
 

Wybierając konkretne rozwiązanie należy postawić sobie pytanie – na czym nam najbardziej zależy? Na estetyce, tempie budowy, właściwościami użytkowymi czy może kosztach eksploatacji?

Najczęściej przy wyborze konkretnej technologii skupiamy się na ciepłochronności ścian. Standardem jest współczynnik przenikania ciepła U nie większy niż 0,25 W/(m2*K), ale zazwyczaj dąży się do uzyskania jeszcze wyższej izolacji cieplnej. Należy zwrócić uwagę również na paroprzepuszczalność ściany, a tym samym na poprawność konstruowania kolejnych warstw ściany: materiały o niskiej paroprzepuszczalności należy stosować od strony wewnętrznej, o wysokiej – po stronie zewnętrznej. Ma to istotne znaczenie w kwestii odprowadzania wilgoci z pomieszczenia, a właściwie uniknięcia jego zawilgocenia. Nie należy stosować materiałów wysoko paroprzepuszczalnych i jednocześnie o wysokiej izolacji cieplnej (np. wełna mineralna), ponieważ poprzez ewentualne ich pokrycie warstwą materiału paroszczelnego doprowadzimy do wykraplania się wody na styku obu materiałów. 

Jeżeli natomiast chodzi o czynnik finansowy – należy wyceniać konkretne rozwiązanie kompleksowo, to znaczy: materiał i robocizna; ocieplenie; nałożenie tynków /wykonanie obmurówki; materiały dodatkowe np. zaprawy klejowe, kotwy montażowe, preparaty gruntujące; konieczność wykonania ewentualnych wzmocnień oparcia ścian czy poszerzenia ścian fundamentowych.  
 

W jakich technologiach stawia się najczęściej domy jednorodzinne?

Najczęstszym wyborem jest technologia murowana z zastosowaniem cegieł, bloczków/pustaków ceramicznych/silikatowych, keramzytobetonu lub betonu komórkowego w konfiguracji jedno-, dwu- lub trójwarstwowej (w zależności od wybranego stopnia ciepłochronności lub sposobu wykonania elewacji). Najczęściej wybieraną technologią są ściany zewnętrzne dwuwarstowe, gdyż nie sprawiają problemu podczas stawiania, a tym samym w znacznym stopniu unikniemy wielu ewentualnych błędów podczas ich konstrukcji. Decydując się na tę technologię zyskamy również dowolność w wyborze materiałów do wykonania ścian nośnych. Dzięki takiemu rozwiązaniu mamy również możliwość rozłożenia kosztów budowy na więcej etapów – wykonanie ocieplenia można zrealizować później, gdy dom posiada już dach i okna. Możliwe jest to dzięki ciągłości izolacji cieplnej o jednakowej grubości na całej  powierzchni, co zapobiega powstawaniu mostków cieplnych (czyli miejsc o słabszej izolacyjności termicznej). Ograniczeniem w technologii dwuwarstowej jest grubość ocieplenia – nie ma możliwości dowolnego jej zwiększania, gdyż możemy doprowadzić do pęknięć tynku i odrywanie się go od podłoża. Przyjęto bezpieczną grubość warstwy ocieplenia w technologii BSO i jest to 20 cm. 
 

System ocieplenia BSO – na czym to polega?

Termoizolacja w systemie BSO jest najczęściej wybieraną technologią i polega na przyklejeniu płyt termoizolacyjnych (np. ze styropianu – takie rozwiązanie jest tanie, łatwe do ułożenia i nie ogranicza wyboru tynku cienkowarstwowego) oraz na ich zamocowaniu mechanicznym kotwami do ściany. Na warstwie ocieplenia mocuje się siatkę zbrojeniową (z włókna szklanego), następnie powierzchnia jest wyrównywana zaprawą klejową, gruntowana i ozdabiana cienkowarstwowym tynkiem.
 

Dlaczego rzadziej stosowaną technologią jest technologia jednowarstwowa?

Ponieważ wymaga ona dużo większego nakładu pracy związanego z zapewnieniem ochrony przed powstawaniem mostków cieplnych. Do budowy ścian jednowarstwowych stosuje się materiały o wysokiej izolacji cieplnej (np. ceramika poryzowana lub lekkie odmiany betonu komórkowego). Z tego względu, że na ścianach nośnych mocowane są elementy o niskiej ciepłochronności (nadproża, wieńce stropowe) istnieje konieczność zapewnienia dodatkowej izolacji cieplnej w miejscu ich przebiegu. Z uwagi na brak zewnętrznej warstwy izolacyjnej ściany jednowarstwowe wykańcza się tynkiem tradycyjnym albo ciepłochronnym i pokrywa paroprzepuszczalną farbą izolacyjną. Nie stosuje się materiałów o niskiej paroprzepuszczalności, czyli np. płytek. Jeżeli chodzi o ściany jednowarstwowe, to więcej nakładu pracy musimy również włożyć w ukształtowanie elementów dekoracyjnych (np. wykusze czy łuki nadokienne).
 

A co z technologią trójwarstwową?

Ta technologia wybierana jest najczęściej wtedy, gdy chcemy wykonać elewację klinkierową (wtedy jednak wzrośnie koszt budowy ścian). Poza estetyką cechuje ją wysoka izolacja akustyczna, odporność na uszkodzenia oraz możliwość zapewnienia wysokiej ciepłochronności ścian. Kolejność warstw w ścianie trójwarstwowej: warstwa nośna, warstwa ocieplenia i warstwa elewacyjna. Analogicznie jak w przypadku ścian dwuwarstwowych warstwę konstrukcyjną możemy postawić z dowolnych materiałów ściennych. Nie ma ograniczenia co do grubości ocieplenia, jednak powszechnie nie przekracza ona 25 cm. Warstwę elewacyjną łączy się z warstwą konstrukcyjną stalowymi kotwami w spoinach poziomych, albo w nawierconych otworach w murze. W celu zapewnienia prawidłowej cyrkulacji powietrza oraz odprowadzenie wilgoci, pomiędzy warstwami ocieplenia a elewacyjną musi znajdować się pustka wentylacyjna o grubości 3 cm, a w dolnej warstwie cegieł muszą znajdować się puszki z otworami.
 

Czym kierować się przy wyborze materiałów do wznoszenia ścian?

W głównej mierze wpływ ma tutaj planowana konstrukcja ściany – należy zwrócić uwagę na: wytrzymałość na obciążenia, ciepłochronność, mrozoodporność, nasiąkliwość oraz ciężar. Warto również zwrócić uwagę na sam elementy konstrukcyjne – czy są łatwe w transporcie, montażu, czy posiadają bardziej precyzyjne wymiary. Popularnymi materiałami są materiały ceramiczne, silikaty i beton komórkowy. W technologi dwu- i trójwarstwowej popularne są tradycyjne pustaki (np. Max, Uni) przy wznoszeniu ścian nośnych. Grubość muru zazwyczaj nie przekracza 24 cm, przy tym są wytrzymałe na ściskanie i stabilne przy dużym obciążeniu. Charakteryzują się niską ciepłochronnością, ale w przypadku ścian warstwowych nie jest to szczególnie istotne. 

Dosyć popularna jest również ceramika poryzowana (wyższa ciepłochronność i wysoka wytrzymałość na obciążenia oraz nacisk), można stosować ją zarówno przy wznoszeniu ścian warstwowych, jak i jednowarstwowych o wymaganej przepuszczalności cieplnej przy szerokości muru 44 cm (możliwe to jest dzięki systemowi kanalików wewnętrznych oraz porowatej strukturze). Jednak należy pamiętać, że przy ścianie jednorodnej należy stosować zaprawę ciepłochronną, aby zapobiec emisji ciepła przez spoiny. 

Stosuje się również pustaki ze szlifowaną płaszczyzną – przy wznoszeniu ścian  łączy się je za wykorzystaniem pianki poliuretanowej, co znacznie wpływa na przyspieszenie etapu murowania ścian i zapewnia ciągłość w ciepłochronności.

Popularnym rozwiązaniem jest tzw. siporex, czyli beton komórkowy. Jego zastosowanie pozwala na budowę ścian jednowarstwowych o grubości od 40 cm przy jednoczesnym zachowaniu wymaganych parametrów ciepłochronności. Ich minusem jest niestety niższa wytrzymałość na nacisk, co wpływa znacząco na wysokość wznoszenia ścian z tego materiału. Beton komórkowy produkowany jest w różnych klasach wytrzymałościowych. Wyroby najlżejsze (350 kg/m3) są wysoko ciepłochronne i je można stosować do budowania ścian jednorodnych. Te cięższe (500-700 kg/m3) stosuje się przy stawianiu ścian warstwowych, które poddane są większym obciążeniom konstrukcyjnym, wymagane jest jednak ich dodatkowe ocieplenie. Bloczki z betonu komórkowego można murować cienkowarstwową zaprawą klejącą, gdyż ich wymiarowość jest niezwykle dokładna (główne znaczenie ma to przy stawianiu ścian jednowarstwowych – uzyskuje się cieńszą spoinę, co wyklucza powstawanie znaczących mostków cieplnych). 

Silikaty również stosuje się przy budowie ścian warstwowych wraz z warstwą ocieplenia zewnętrznego o grubości minimum 15 cm. Charakteryzują się dużą wytrzymałością na obciążenia oraz dużą masą objętościową, co pozwala na stawianie na nich murów konstrukcyjnych o grubości od 18 cm. Ich powierzchnia umożliwia stosowanie zaprawy cienkowarstwowej. Dodatkowo cechuje je wysoka zdolność akumulacji ciepła i tłumienia hałasu – ma to często decydujące znaczenie przy budowie domu położonego np. przy ruchliwej ulicy.
 

Jaki materiał wybrać na warstwę ociepleniową?

Głównie stosowanymi materiałami są styropian albo wełna mineralna. W kategorii ciepłochronności mają podobne parametry, jednak istnieją różnice w swojej paroprzepuszczalności, ognioodporności, elastyczności oraz odporności na związki chemiczne. Najczęściej przy budowie domu decydujemy się na ocieplenie styropianem -  jest nisko nasiąkliwy i prawie nie przepuszcza pary wodnej. Jednak, jeżeli w pomieszczeniach nie ma zapewnionej prawidłowej cyrkulacji powietrza lub ściany są już zawilgocone (np. po zalaniu lub przy niedostatecznym ogrzewaniu) – może doprowadzić to do zawilgocenia murów. W punktach o zwiększonym ryzyku zawilgocenia stosuje się styropian „hydro” lub polistyren ekstrudowany XPS, natomiast w pozostałych miejscach mocuje się sztywne płyty typu „fasada”. Należy zwrócić uwagę na kontakt ze związkami chemicznymi styropianu – w przypadku impregnatów lub niektórych materiałów asfaltowych styropian może wykazać się niską odpornością.

Wełna mineralna zapewnia nam lepszą cyrkulację powietrza, jednak jeżeli dojdzie do sytuacji, w której wełna wchłonie wilgoć (np. w wyniku zamoknięcia) zmniejsza swoje właściwości ciepłochronne ze względu na długo utrzymującą się wilgoć. Z tego względu nie stosuje się warstw o niskiej paroprzepuszczalności od strony zewnętrznej. Zaletami wełny mineralnej są ognioodporność  i odporność na działanie większości związków chemicznych.